جنگ رمضان، آن حماسه تلخ و افتخارآمیز، در حالی رقم خورد که دشمن بار دیگر چهره واقعی خود را به نمایش گذاشت. حملاتی کور، ناجوانمردانه و فراتر از تمام قواعد انسانی و بینالمللی. در این میان، آنچه این جنگ را از نبردهای پیشین متمایز میکند، هدف قرار دادن سیستماتیک مغزهای متفکر و سرمایههای فکری این مرز و بوم است. دشمنی که از شکوفایی علمی ایران به هراس افتاده بود، این بار تمام توان خود را به کار گرفت تا چراغهای علم را یکی پس از دیگری خاموش کند. اما غافل از اینکه ملتی که شهدای دانشمند دارد، هرگز به زانو درنمیآید.
در این نوشتار، مروری داریم بر زندگی و شهادت جمعی از شخصیتهای علمی، امنیتی و فرهنگی کشور در جنگ رمضان؛ بزرگانی که هر کدام به تنهایی، یک دانشگاه تمامعیار بودند. نه از روی مرثیه، که از روی افتخار؛ چرا که این شهدا، سرمایه عمر خویش را در طبق اخلاص نهادند و راه را برای نسلهای آینده روشن ساختند.
علی لاریجانی؛ معمار قدرت و فیلسوف نظام
در شامگاه بیستوششم ماه مبارک رمضان، در یکی از مقدسترین شبهای سال اسلامی، شب قدر، آسمان تهران با اصابت موشکهای دشمن شکافت. هدف، خانهای در شمال تهران بود که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به همراه فرزندش مرتضی و جمعی از محافظان در آن حضور داشتند. ضربه مستقیم بود و همه سرنشینان به شهادت رسیدند.
اما آنچه لاریجانی را از دیگر سیاستمداران متمایز میکرد، شخصیت دووجهی او بود؛ چهرهای که هم در میدان نبرد و امنیت، صلابت و قاطعیت داشت و هم در عرصه علم و فلسفه، عمق و تبحری کمنظیر. او فارغالتحصیل ریاضیات و علوم کامپیوتر و همچنین دکترای فلسفه از دانشگاه تهران بود و آثاری در شرح و نقد فلسفه ایمانوئل کانت، فیلسوف بزرگ آلمانی، به نگارش درآورده بود.
مرتضی لاریجانی؛ فرزندِ راه
در کنار پدر، پیکر مطهر مرتضی لاریجانی نیز از زیر آوار بیرون آورده شد. او که در سنین جوانی به سر میبرد، در مسیر همراهی با پدر، به درجه رفیع شهادت رسید. شهادت یک پدر و فرزند در کنار هم، روایتی است از عمق فاجعهای که بر این کشور تحمیل شد. دشمن نه تنها دانشمندان و مدیران ارشد، که کانون خانوادههای آنان را نیز هدف قرار داده است.
شهید مرتضی لاریجانی تحصیلات عالی خود را در دانشگاه صنعتی شریف، به عنوان یکی از معتبرترین و سختگیرترین مراکز علمی کشور، به پایان رساند. او در مقطع دکترا در رشته مهندسی مکانیک با گرایش «مکانیک سیالات» تخصص داشت و در این حوزه صاحب نظر بود
یکی از بارزترین نشانههای نخبگی شهید لاریجانی، فعالیت او در عرصه دانشبنیانی است. او همراه با جمعی از فارغالتحصیلان دانشگاه صنعتی شریف، یک شرکت دانشبنیان تأسیس کرد که در آن محصولی «فوقالعاده پیشرفته» ساخته شد
شهادت مرتضی لاریجانی در کنار پدرش، واکنش گستردهای در میان دانشگاهیان و چهرههای علمی کشور برانگیخت. برگزاری مراسم گرامیداشت او در مسجد دانشگاه صنعتی شریف، و انتشار ویژهنامه روزنامه این دانشگاه به مناسبت چهلمین روز شهادتش، نشاندهنده جایگاه ویژه او در میان همترازان علمیاش است.
سعید شمقدری؛ استاد برجسته و فرزندانش
در ادامه حملات تروریستی جنگ رمضان، بامداد روز (سوم فروردین ۱۴۰۵)، خانه استاد برجسته دانشگاه علم و صنعت ایران مورد هدف مستقیم حملات هوایی رژیم صهیونیستی قرار گرفت. دکتر سعید شمقدری، دانشیار دانشکده مهندسی برق، به همراه دو فرزندش محمد و ریحانه، در این حمله به شهادت رسیدند.
دکتر شمقدری از چهرههای شاخص علمی کشور و عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران، یکی از معتبرترین مراکز آموزشی و پژوهشی در زمینه مهندسی و علوم فنی بود. او که سمت معاون پژوهشی دانشکده مهندسی برق را نیز بر عهده داشت، مقالات متعددی در معتبرترین مجلات علمی جهان به چاپ رسانده بود و عمر خود را صرف تربیت نسلهای متخصص و پیشبرد دانش بومی در صنایع دفاعی کشور کرده بود.
شهادت سعید شمقدری در کنار دو فرزندش، محمد و ریحانه، بار دیگر نشان داد که دشمن در جنایتهای خود نه تنها مرزهای سن و سال را نمیشناسد، که هیچ خط قرمزی را نیز رعایت نمیکند. هدف قرار دادن یک استاد دانشگاه به همراه فرزندانش در منزل مسکونی، مصداق بارز جنایت جنگی و نقض آشکار تمامی قوانین بینالمللی و کنوانسیونهای حقوق بشری است.
شهادت اعضای ناوشکن دنا
در کنار شهدای دانشمند و مدیران ارشد نظام، جنگ رمضان شاهد رشادتهای بینظیر نیروهای مسلح کشور نیز بود. ناوشکن دنا، یکی از پیشرفتهترین تجهیزات دفاعی کشور، در روزهای نخست جنگ مورد هدف شدیدترین حملات هوایی دشمن قرار گرفت.
شهادت ۱۰۴ تن از قهرمانان این ناوشکن که با صلابت تمام در برابر یورش دشمن ایستادگی کردند، برگ زرین دیگری بر دفتر حماسههای این مرز و بوم افزود. علی لاریجانی در آخرین پیامی که از او به یادگار مانده است، این شهدای عزیز را ستود و «شهادت» را «سنگ بنای مقاومت ایران در برابر ستمگران بینالمللی» توصیف کرد.
دانشمندان؛ سنگرسازان بیسنگر
جنگ امروز، دیگر جنگ توپ و تفنگ نیست. جنگ امروز، نبرد مغزهاست. کشوری که نتواند تولید علم کند، محکوم به وابستگی است. کشوری که وابسته باشد، محکوم به ذلت است. و کشوری که ذلت را نپذیرد، دانشمندانش در خط مقدم این نبرد نابرابر ایستادهاند.
دشمن به خوبی میداند که یک دانشمند هستهای، از هزاران سرباز مسلح برای او تهدیدآمیزتر است. چون آن سرباز، از مرزهای خاکی دفاع میکند، اما آن دانشمند، از مرزهای هویتی، استقلال و آینده یک ملت دفاع مینماید. از این روست که نخبگان علمی، همیشه در صدر فهرست اهداف دشمنان این سرزمین قرار داشتهاند.
در جنگ رمضان، این حقیقت بار دیگر به اثبات رسید. دشمن نه به سراغ پادگانها و سنگرهای نظامی، که به سراغ خانهها، خودروها و مراکز تحقیقاتی رفت. او به سراغ مغزهایی رفت که آینده این کشور را میساختند. او به سراغ پدرانی رفت که در کنار فرزندانشان، درس زندگی و ایثار میآموختند. او به سراغ مادرانی رفت که نوزادان شیرخوار خود را در آغوش گرفته بودند و در مسیر دانش، جان میدادند.
اگر نگاهی به فهرست شهدای علمی این سرزمین بیفکنیم، میبینیم که هر کدام، یک مکتب بودند:
شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی، فیزیکدان کوانتوم و رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، به همراه همسرش در منزل مسکونی خود به شهادت رسید..
شهید دکتر عبدالحمید مینوچهر، رئیس دانشکده مهندسی هستهای دانشگاه شهید بهشتی و از نوادر علمی در عرصه فناوریهای نوین، در حمله هوایی به شهادت رسید. منابع بینالمللی از او به عنوان یکی از چهرههای کلیدی برنامه هستهای ایران یاد میکردند.
شهید دکتر منصور عسکری، دانشمند برجسته هستهای، به همراه همسرش معصومه یوسفی، دخترش مرضیه عسکری و نوزاد شیرخوارش زهرا برزگر به شهادت رسید. یک خانواده کامل، از پدربزرگ دانشمند تا نوزاد، در یک لحظه و با یک حمله، سفرهشان از سفرای علم و زندگی خالی شد.
شهید دکتر احمدرضا ظفرقندی، استاد برجسته فیزیک هستهای دانشگاه شهید بهشتی و رئیس اسبق گروه علوم هستهای این دانشگاه، که نقش مهمی در آموزش و تحقیقات مرتبط با فناوری هستهای ایران ایفا کرد، در حمله هوایی به شهادت رسید.
ای شهیدان علم و ایمان!
شما رفتید تا بمانید.
شما سوختید تا روشن کنید.
شما خاموش شدید تا همیشه بدرخشید.
از نجف تا تهران، از دانشگاه صنعتی شریف تا دانشگاه شهید بهشتی، از سازمان انرژی اتمی تا دانشگاه آزاد، رد پای نورانی شما تا همیشه تاریخ، سندی است بر این حقیقت:
«هرگز نمیمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق»
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟